Elektrikli araç kullanımının artmasıyla birlikte çalışanlar, şirket otoparklarında araçlarını şarj edebilecekleri alanların oluşturulmasını daha sık talep ediyor.
Fabrikalar, ofisler, iş merkezleri, lojistik tesisleri ve kurumsal kampüsler açısından şarj istasyonu hizmeti; çalışan memnuniyetini artıran, sürdürülebilirlik hedeflerini destekleyen ve elektrikli araç dönüşümünü kolaylaştıran önemli bir imkân haline geliyor.
Ancak iş yerine birkaç şarj istasyonu kurmak, sürecin tamamlandığı anlamına gelmez. İstasyonları kimlerin kullanacağı, kullanımın ücretsiz mi ücretli mi olacağı, çalışanların tüketimlerinin nasıl takip edileceği ve aynı anda şarj olan araçların elektrik kapasitesini nasıl etkileyeceği de planlanmalıdır.
Doğru bir şarj yönetim sistemiyle iş yerindeki istasyonlar birden fazla çalışan tarafından kontrollü, şeffaf ve takip edilebilir biçimde kullanılabilir.
İş yerlerinde ortak şarj istasyonu nedir?
İş yerlerinde ortak şarj istasyonu, şirket otoparkına kurulan ve birden fazla çalışan, yönetici, ziyaretçi veya şirket aracı tarafından kullanılabilen elektrikli araç şarj ünitesidir.
İstasyon fiziksel olarak ortak kullanılsa bile her şarj işlemi ayrı bir kullanıcıyla ilişkilendirilebilir. Böylece hangi çalışanın, hangi tarihte, hangi istasyonu kullandığı ve ne kadar enerji tükettiği belirlenebilir.
Ortak şarj modeli aşağıdaki yapılarda kullanılabilir:
- Fabrikalar
- Ofis binaları
- İş merkezleri
- Organize sanayi bölgelerindeki işletmeler
- Kurumsal kampüsler
- Lojistik ve dağıtım merkezleri
- Alışveriş ve yaşam merkezleri
- Personel otoparkları
- Teknoloji ve Ar-Ge merkezleri
Şirketler neden çalışanlarına şarj hizmeti sunuyor?
Çalışanların önemli bir bölümü günün uzun bir kısmını iş yerinde geçirir. Elektrikli araç da bu süre boyunca otoparkta bekler.
Bu nedenle iş yeri otoparkları, elektrikli araçların daha düşük güçle ve uzun süre içerisinde şarj edilmesi için uygun alanlardan biridir.
Çalışanlara şarj imkânı sunulması işletmelere şu faydaları sağlayabilir:
- Çalışan memnuniyetini artırır.
- Elektrikli araç kullanımını teşvik eder.
- Şirketin sürdürülebilirlik yaklaşımını destekler.
- Kurumsal sosyal sorumluluk çalışmalarına katkı sağlar.
- İşveren markasını güçlendirebilir.
- Şirket araçlarının şarj ihtiyacını aynı altyapıda karşılamaya yardımcı olur.
- Gelecekte artacak elektrikli araç sayısına hazırlık sağlar.
Ancak hizmetin sürdürülebilir olması için kullanım kurallarının ve maliyet modelinin başlangıçta açık şekilde belirlenmesi gerekir.
Şarj istasyonlarını kimler kullanabilir?
İşletme, şarj istasyonlarının hangi kullanıcı gruplarına açık olacağını kendi ihtiyaçlarına göre belirleyebilir.
İstasyondan yararlanabilecek kullanıcılar şunlar olabilir:
- Şirket çalışanları
- Yöneticiler
- Şirket araçlarının sürücüleri
- Ziyaretçiler
- Tedarikçiler
- Kiracı firmaların çalışanları
- Hizmet ve operasyon araçları
Her kullanıcı grubuna aynı yetkinin verilmesi gerekmez. Örneğin çalışanlar yalnızca mesai saatlerinde istasyonları kullanabilirken şirket araçları günün her saatinde yetkilendirilebilir.
Ziyaretçi kullanıcılar için süreli veya geçici kullanım modelleri de oluşturulabilir.
Çalışanlar sisteme nasıl tanımlanır?
İş yeri profilinde çalışanlar kullanıcı olarak, departmanlar veya organizasyon birimleri ise sistemde ayrı birimler olarak tanımlanabilir.
Çalışanlar ilgili departman, birim veya kullanım grubuyla ilişkilendirilebilir.
Bu yapı sayesinde:
- Her çalışanın şarj işlemi ayrı takip edilir.
- Çalışanın bağlı olduğu birim görülebilir.
- Aktif ve pasif çalışanlar ayrılabilir.
- İşten ayrılan kullanıcının erişimi kapatılabilir.
- Yeni çalışanlar sisteme eklenebilir.
- Çalışana mobil kullanıcı hesabı oluşturulabilir.
- Çalışana RFID kart atanabilir.
Bu sayede şirketten ayrılan bir çalışanın istasyon kullanımına devam etmesi engellenebilir ve yetkiler insan kaynakları süreçlerine uygun şekilde güncellenebilir.
Çalışanlar şarj işlemini nasıl başlatır?
Çalışanların ortak şarj istasyonunu kullanabilmesi için işlemin yetkilendirilmiş bir kullanıcı hesabı veya kartla başlatılması gerekir.
Mobil uygulama ve QR kod kullanımı
Çalışan mobil uygulamaya giriş yaptıktan sonra istasyon üzerindeki QR kodu tarayabilir. Sistem ilgili istasyon ve konnektörü tanır, kullanıcının yetkisini kontrol eder ve şarj işleminin başlatılmasını sağlar.
Çalışan aktif şarj sırasında:
- Tüketilen enerji miktarını
- Şarj süresini
- İşlem durumunu
- Oluşan maliyeti
- Kullanılan istasyonu
mobil uygulama üzerinden takip edebilir.
RFID kart kullanımı
Mobil uygulama kullanmak istemeyen çalışanlara RFID kart tanımlanabilir. Çalışan kartını istasyona okutarak şarj işlemini başlatabilir.
RFID kartlar:
- Belirli bir çalışana atanabilir.
- Aktif veya pasif duruma getirilebilir.
- Kayıp olarak işaretlenebilir.
- Başka bir kullanıcıya yeniden atanabilir.
- Şarj işlem geçmişiyle ilişkilendirilebilir.
Kimin ne kadar enerji tükettiği görülebilir mi?
Ortak kullanımda en önemli konulardan biri, şarj tüketiminin doğru kullanıcıyla ilişkilendirilmesidir.
Çalışan mobil uygulama veya RFID kart üzerinden şarj başlattığında işlem kullanıcı hesabına kaydedilir. Şarj boyunca istasyonun ilettiği enerji verileri takip edilir.
İşlem tamamlandığında aşağıdaki bilgiler kaydedilebilir:
- Çalışan bilgisi
- Bağlı olduğu birim veya departman
- Kullanılan istasyon ve konnektör
- Şarj başlangıç ve bitiş zamanı
- Toplam şarj süresi
- Tüketilen enerji miktarı
- Geçerli tarife
- Oluşan maliyet
- İşlem durumu
Böylece işletme yalnızca şarj istasyonlarının toplam tüketimini değil, tüketimin hangi çalışanlardan oluştuğunu da görebilir.
Çalışanlara sunulan şarj hizmeti ücretsiz olabilir mi?
Evet. İşletme, çalışanlarına ücretsiz şarj hizmeti sunabilir.
Ücretsiz kullanımda bile tüketimin kullanıcı bazında takip edilmesi önemlidir. Bu veriler:
- Toplam enerji giderini hesaplamaya
- Çalışan başına ortalama tüketimi görmeye
- Yoğun kullanım saatlerini belirlemeye
- İstasyon kapasitesini planlamaya
- Ücretsiz kullanım sınırları oluşturmaya
yardımcı olabilir.
Şirket ücretsiz kullanım için aylık veya dönemsel enerji hakkı da tanımlayabilir. Belirli bir sınırın üzerindeki tüketimler farklı bir yöntemle değerlendirilebilir.
Ücretli şarj modeli nasıl uygulanabilir?
İşletme, kullanılan enerjinin çalışan tarafından karşılanmasını tercih edebilir.
Temel ücret hesaplaması şu şekilde yapılabilir:
Tüketilen enerji × şarj tarifesi = kullanıcıya yansıtılacak tutar
Örneğin bir çalışan ay içerisinde 80 kWh enerji tüketmiş ve şirket tarafından 8 TL/kWh tarife uygulanmışsa:
80 kWh × 8 TL = 640 TL
Bu tutar ilgili kullanıcı hesabına borç olarak yansıtılabilir.
Tarife belirlenirken şu maliyetler dikkate alınabilir:
- Elektrik enerjisi birim maliyeti
- Dağıtım ve diğer enerji giderleri
- Şarj istasyonu bakım maliyeti
- Şarj yönetim yazılımı gideri
- İletişim ve internet maliyeti
- Kurulum yatırımının amortismanı
- İşletme tarafından belirlenen hizmet bedeli
Farklı kullanıcı gruplarına farklı tarife uygulanabilir mi?
İş yerindeki tüm kullanıcıların aynı tarifeden yararlanması zorunlu değildir.
İşletme kullanım modeline göre farklı tarifeler oluşturabilir:
- Çalışan tarifesi
- Yönetici tarifesi
- Şirket aracı tarifesi
- Ziyaretçi tarifesi
- Tedarikçi tarifesi
- Kiracı firma tarifesi
Örneğin şirket çalışanları yalnızca enerji maliyeti üzerinden ücretlendirilebilirken ziyaretçilere farklı bir hizmet bedeli uygulanabilir.
Ön ödemeli cüzdan sistemi kullanılabilir mi?
İşletme, şarj hizmetini ön ödemeli bakiye modeliyle sunabilir.
Çalışan mobil uygulama üzerinden bakiye yükleme talebi oluşturabilir. Yönetim yapılan ödemeyi kontrol ederek talebi onaylayabilir veya reddedebilir.
Cüzdan modelinin işletmeye sağlayabileceği faydalar şunlardır:
- Bekleyen tahsilat riskini azaltır.
- Kullanıcıların harcamalarını kontrol etmesini sağlar.
- Küçük tutarlı işlemleri tek bakiye üzerinden yönetir.
- Çalışanın mevcut bakiyesini mobil uygulamadan görmesini sağlar.
- Yükleme hareketlerinin kayıt altında tutulmasına yardımcı olur.
Cüzdan modeli zorunlu değildir. İşletme ön ödemeli, dönem sonu borçlandırmalı veya ücretsiz kullanım modellerinden uygun olanı tercih edebilir.
İstasyon doluysa çalışan ne yapar?
Ortak kullanımda istasyonların yoğun olduğu saatlerde tüm konnektörler kullanımda olabilir.
Çalışan mobil uygulama üzerinden istasyonların güncel durumunu görüntüleyebilir. Dolu bir konnektör için “müsait olunca bildir” talebi oluşturabilir.
Konnektör uygun hale geldiğinde kullanıcıya bildirim gönderilebilir. Böylece çalışan sürekli otoparka gitmek veya istasyonları tekrar tekrar kontrol etmek zorunda kalmaz.
İstasyonların adil kullanımı nasıl sağlanır?
Ortak şarj istasyonlarında karşılaşılabilecek sorunlardan biri, aracın şarj tamamlandıktan sonra uzun süre istasyon alanını meşgul etmesidir.
Bu durum diğer çalışanların şarj istasyonuna erişmesini engelleyebilir.
İşletme aşağıdaki kullanım kurallarını belirleyebilir:
- Şarj tamamlandıktan sonra aracın belirli süre içerisinde taşınması
- İstasyon alanlarının yalnızca aktif şarj sırasında kullanılması
- Yoğun saatlerde maksimum kullanım süresi uygulanması
- Belirli çalışan gruplarına öncelik verilmesi
- Şirket araçları için ayrı konnektör ayrılması
- Kurallara uymayan kullanıcıların geçici olarak pasif hale getirilmesi
Yönetim aktif işlemleri ve işlem sürelerini takip ederek kuralların uygulanmasını kolaylaştırabilir.
Aktif şarj işlemleri canlı izlenebilir mi?
Yetkili yöneticiler, iş yerindeki aktif şarj işlemlerini merkezi panel üzerinden takip edebilir.
Canlı izleme ekranında:
- Şarj olan araçlar
- İşlemi başlatan kullanıcılar
- Kullanılan istasyon ve konnektörler
- Şarj süresi
- Tüketilen enerji
- İşlem durumu
görüntülenebilir.
Bu sayede teknik veya operasyonel sorunlar daha hızlı tespit edilebilir.
İstasyonlara uzaktan müdahale edilebilir mi?
Uyumlu şarj istasyonlarında yetkili yöneticiler istasyonlara uzaktan komut gönderebilir.
Yönetim paneli üzerinden:
- Şarj işlemi uzaktan başlatılabilir.
- Aktif şarj uzaktan durdurulabilir.
- İstasyon yeniden başlatılabilir.
- Şarj gücü veya amper limiti uygulanabilir.
- İstasyon aktif veya pasif duruma getirilebilir.
Bu özellik, özellikle geniş otoparklara veya birden fazla binaya sahip işletmelerde operasyonu kolaylaştırır.
Birden fazla araç aynı anda şarj olduğunda ne olur?
Çalışanların işe giriş saatleri birbirine yakın olduğu için birçok araç aynı zaman aralığında şarja bağlanabilir.
Her istasyonun aynı anda maksimum güçte çalışması, tesisin elektrik altyapısında yüksek güç talebi oluşturabilir.
Örneğin 10 adet 22 kW istasyonun aynı anda tam güçte çalışması teorik olarak 220 kW güç ihtiyacı oluşturabilir.
Ancak çalışan araçlarının gün boyunca otoparkta kalması, her aracın sürekli maksimum güçte şarj edilmesini gerektirmeyebilir.
Yük dengeleme ile elektrik kapasitesi nasıl yönetilir?
Yük dengeleme, şarj istasyonlarının kullandığı toplam gücün belirlenen sınır içerisinde tutulmasını sağlar.
İstasyonlar bir grup altında toplanabilir ve grup için toplam kW limiti belirlenebilir.
Örneğin şarj alanı için 88 kW güç ayrılmışsa aynı anda çalışan istasyonların toplam tüketimi bu sınır içerisinde yönetilebilir.
Yük dengeleme ile:
- Toplam şarj gücü sınırlandırılabilir.
- Mevcut elektrik kapasitesi daha verimli kullanılabilir.
- Aynı altyapıda daha fazla şarj noktası oluşturulabilir.
- İstasyonlara amper veya güç limiti uygulanabilir.
- Yeni istasyonlar mevcut yük gruplarına eklenebilir.
- Elektrik altyapısının aşırı yük altında kalma riski azaltılabilir.
Yük dengeleme uygun elektrik altyapısının yerini tutmaz. Fiziksel elektrik projesi ve yazılım tabanlı güç yönetimi birlikte planlanmalıdır.
Şirket araçları ve çalışan araçları birlikte yönetilebilir mi?
İşletme otoparkındaki istasyonlar hem şirket araçları hem de çalışanlara ait kişisel araçlar tarafından kullanılabilir.
Bu durumda iki farklı kullanım grubu oluşturulabilir:
- Şirket veya filo araçları
- Çalışanlara ait kişisel araçlar
Her grup için farklı yetkilendirme, tarife ve raporlama modeli uygulanabilir.
Örneğin şirket araçlarının maliyeti işletme gideri olarak takip edilirken çalışan araçlarının tüketimi kullanıcıya borç olarak yansıtılabilir.
Ziyaretçi araçlar nasıl yönetilir?
İşletmeye gelen müşteriler, tedarikçiler veya misafirler için geçici şarj hizmeti sunulabilir.
Ziyaretçi kullanımında:
- Geçici kullanıcı hesabı oluşturulabilir.
- Belirli süreli kullanım yetkisi verilebilir.
- Misafir tarifesi uygulanabilir.
- Belirli bir istasyon ziyaretçilere ayrılabilir.
- Kullanım işlemleri ayrıca raporlanabilir.
Böylece misafir kullanımı çalışan ve şirket araçlarının şarj kayıtlarından ayrılabilir.
Yöneticiler farklı yetkilere sahip olabilir mi?
Şarj yönetim süreçlerinin tamamını tek bir personelin yürütmesi gerekmeyebilir.
Farklı görev alanları için ayrı yönetici rolleri oluşturulabilir:
- Genel yönetici tüm alanlara erişebilir.
- Operasyon sorumlusu istasyonları ve aktif işlemleri takip edebilir.
- Finans sorumlusu tarife, borç ve tahsilat süreçlerini yönetebilir.
- İnsan kaynakları veya kullanıcı yöneticisi çalışan hesaplarını yönetebilir.
Bu yapı sayesinde her personel yalnızca kendi görev alanıyla ilgili ekranlara erişebilir.
İşletme hangi raporları kullanabilir?
Şarj istasyonu verileri, operasyon ve yatırım kararlarında kullanılabilecek önemli bilgiler sunar.
İşletmenin yararlanabileceği raporlar şunlardır:
- Çalışan bazlı enerji tüketimi
- Birim veya departman bazlı tüketim
- İstasyon bazlı işlem sayısı
- Tarih aralığına göre şarj işlemleri
- Toplam enerji maliyeti
- Ücretsiz ve ücretli kullanım miktarı
- Aktif ve tamamlanan işlemler
- İstasyon kullanım yoğunluğu
- Borç ve tahsilat özeti
- Dönemsel tüketim karşılaştırmaları
Bu raporlar sayesinde yeni istasyon yatırımına ihtiyaç olup olmadığı gerçek kullanım verilerine göre değerlendirilebilir.
Çalışanlara bildirim gönderilebilir mi?
İstasyon kullanımıyla ilgili duyurular mobil uygulama üzerinden çalışanlara iletilebilir.
Bildirimler şu amaçlarla kullanılabilir:
- İstasyon bakım duyurusu
- Geçici kullanım kesintisi
- Tarife değişikliği
- Yeni istasyon açılışı
- Kullanım kurallarının hatırlatılması
- Otopark veya konnektör değişikliği
- Ödeme ve dönem bilgilendirmeleri
Örnek iş yeri şarj istasyonu senaryosu
500 çalışanın bulunduğu bir fabrikada 40 elektrikli araç kullanıcısı olduğunu düşünelim.
Personel otoparkına sekiz adet ortak AC şarj istasyonu kurulsun.
Kullanım süreci şu şekilde yönetilebilir:
- Çalışanlar sistemde ilgili birim ve departmanlara tanımlanır.
- Şarj kullanacak çalışanlara mobil kullanıcı hesabı veya RFID kart atanır.
- İşletme ücretsiz veya ücretli kullanım modelini belirler.
- Çalışanlar QR kod veya RFID kartla şarj işlemini başlatır.
- Her işlem kullanıcı ve birim bilgisiyle kaydedilir.
- Yönetim aktif şarjları canlı takip eder.
- İstasyonların toplam gücü yük dengeleme ile sınırlandırılır.
- Ay sonunda çalışan ve departman bazlı raporlar oluşturulur.
- Yoğunluk verilerine göre yeni istasyon ihtiyacı değerlendirilir.
İşletme, şirket araçları için ayrı bir tarife veya ücretsiz kullanım modeli de uygulayabilir.
İş yeri şarj istasyonu kurulurken nelere dikkat edilmelidir?
Elektrik altyapısı incelenmelidir
Tesisin bağlantı gücü, panoları, kablo altyapısı ve mevcut elektrik tüketimi uzman kişiler tarafından değerlendirilmelidir.
Kullanıcı grupları belirlenmelidir
Çalışan, şirket aracı, yönetici ve ziyaretçi kullanıcıların yetki ve tarifeleri önceden planlanmalıdır.
Ücretsiz veya ücretli model netleştirilmelidir
Şarj hizmetinin tamamen ücretsiz, belirli limite kadar ücretsiz veya tüketim bazlı ücretli olup olmadığı kullanıcılara açıkça bildirilmelidir.
Yetkisiz kullanım engellenmelidir
Her şarj işlemi mobil hesap veya RFID kart üzerinden kimliği belirlenmiş kullanıcıyla ilişkilendirilmelidir.
Gelecekteki araç sayısı düşünülmelidir
Bugünkü kullanıcı sayısının ilerleyen yıllarda artabileceği dikkate alınmalı ve altyapı genişlemeye uygun planlanmalıdır.
Yük dengeleme değerlendirilmelidir
Birden fazla istasyon bulunan projelerde toplam elektrik gücünün merkezi biçimde yönetilmesi önemlidir.
OCPP uyumlu istasyonlar tercih edilmelidir
OCPP destekli istasyonlar, uyumlu bir şarj yönetim platformu üzerinden uzaktan izlenebilir ve kontrol edilebilir.
Qumpas ile iş yeri şarj istasyonu yönetimi
Qumpas; iş yerleri, fabrikalar, ofisler, siteler, oteller ve filolar için geliştirilen elektrikli araç şarj yönetim platformudur.
Qumpas ile işletmeler:
- Birimleri ve çalışanları sisteme tanımlayabilir.
- Çalışanlara mobil hesap veya RFID kart atayabilir.
- İstasyon ve konnektör durumlarını görüntüleyebilir.
- Aktif şarjları canlı takip edebilir.
- Şarj işlemlerini uzaktan başlatabilir veya durdurabilir.
- Çalışan bazında enerji tüketimini inceleyebilir.
- Şarj tarifeleri oluşturabilir.
- Borç ve tahsilat süreçlerini yönetebilir.
- Cüzdan yükleme taleplerini onaylayabilir veya reddedebilir.
- İstasyonları yük dengeleme gruplarında yönetebilir.
- Toplam kW veya amper sınırları uygulayabilir.
- İşlem ve tüketim raporları oluşturabilir.
- Çalışanlara mobil bildirim gönderebilir.
Çalışanlar ise Qumpas mobil uygulaması üzerinden istasyonları görüntüleyebilir, QR kodla şarj başlatabilir, aktif şarjlarını takip edebilir ve geçmiş işlemlerine ulaşabilir.
Böylece iş yerindeki ortak şarj istasyonları çalışanlar açısından kolay, işletme açısından ise kontrollü ve raporlanabilir hale gelir.
Sık sorulan sorular
Çalışanlar aynı şarj istasyonunu ortak kullanabilir mi?
Evet. Aynı istasyon birden fazla çalışan tarafından kullanılabilir. Her işlem ilgili kullanıcı hesabına ayrı olarak kaydedilebilir.
İstasyon kullanımı ücretsiz olabilir mi?
Evet. İşletme çalışanlarına tamamen ücretsiz, belirli limite kadar ücretsiz veya tüketim bazlı ücretli şarj hizmeti sunabilir.
Çalışanların tüketimleri ayrı ayrı görülebilir mi?
Evet. Şarj işlemi mobil uygulama veya RFID kartla başlatıldığında kullanıcı ve tüketim bilgileri işlem bazında kaydedilebilir.
Ziyaretçilere farklı tarife uygulanabilir mi?
Evet. Çalışanlar, şirket araçları ve ziyaretçiler için farklı ücretlendirme modelleri oluşturulabilir.
İstasyon dolu olduğunda çalışan bildirim alabilir mi?
Kullanıcı dolu bir konnektör için müsaitlik bildirimi oluşturabilir ve konnektör uygun olduğunda bildirim alabilir.
Yönetici şarjı uzaktan durdurabilir mi?
Uygun yetkiye sahip yöneticiler aktif işlemleri izleyebilir ve uyumlu istasyonlarda şarjı uzaktan durdurabilir.
İstasyonların toplam gücü sınırlandırılabilir mi?
İstasyonlar yük dengeleme gruplarına dahil edilebilir ve grup için toplam kW sınırı belirlenebilir.
Yeni çalışan ve istasyonlar sonradan eklenebilir mi?
Evet. İşletme büyüdükçe yeni çalışanlar, birimler ve şarj istasyonları mevcut yapıya eklenebilir.
Çalışanlarınıza kontrollü ve şeffaf şarj hizmeti sunun
İş yerlerinde ortak şarj istasyonu kurulması yalnızca çalışan araçlarına elektrik sağlamakla sınırlı değildir.
Kullanıcıların yetkilendirilmesi, tüketimlerin takip edilmesi, ücretsiz veya ücretli kullanım modelinin uygulanması, aktif şarjların izlenmesi ve elektrik kapasitesinin yönetilmesi gerekir.
Qumpas ile çalışanlarınızı ve şarj istasyonlarınızı tek merkezden yönetebilir, kullanıcı bazlı enerji tüketimini takip edebilir ve işletmenizin elektrikli araç dönüşümünü kontrollü biçimde büyütebilirsiniz.
İş yeriniz için uygun ortak şarj kullanım modelini oluşturmak üzere Qumpas ile iletişime geçin.