Apartman ve sitelerde ortak kullanıma açık elektrikli araç şarj istasyonlarının yaygınlaşması, beraberinde önemli bir soruyu da getiriyor:
Şarj istasyonunun tükettiği elektriğin bedeli kim tarafından ve nasıl ödenecek?
Şarj istasyonu apartmanın ortak elektrik sayacına bağlandığında, tüketilen enerji ortak alan elektrik faturasında görülebilir. Ancak bu giderin tüm dairelere eşit şekilde dağıtılması, elektrikli aracı olmayan sakinler açısından adil olmayabilir.
Doğru bir şarj yönetim sistemi kullanıldığında her kullanıcının gerçekleştirdiği şarj işlemi ayrı ayrı kaydedilebilir. Kullanılan enerji miktarı hesaplanabilir, belirlenen tarifeye göre ücret oluşturulabilir ve ilgili kullanıcıya veya daireye yansıtılabilir.
Böylece ortak bir istasyon kullanılsa bile elektrik giderleri kullanıcıların gerçek tüketimlerine göre yönetilebilir.
Ortak şarj istasyonu elektrik gideri neden ayrı takip edilmelidir?
Apartmanların ortak elektrik faturaları genellikle asansör, otopark aydınlatması, hidrofor, güvenlik sistemi ve diğer ortak alan tüketimlerini içerir.
Elektrikli araç şarj istasyonu da aynı ortak elektrik altyapısına bağlandığında, şarj için kullanılan enerji toplam ortak alan tüketimine dahil olabilir.
Ancak elektrikli araç şarjı, diğer ortak alan giderlerinden farklıdır. Çünkü istasyonu her apartman sakini eşit miktarda kullanmaz.
Bir kullanıcı ay içerisinde 200 kWh enerji tüketirken başka bir kullanıcı 20 kWh tüketebilir. Elektrikli aracı olmayan bir sakin ise istasyonu hiç kullanmayabilir.
Bu nedenle şarj tüketiminin tüm dairelere eşit dağıtılması yerine şu bilgilere göre hesaplanması daha şeffaf bir model oluşturur:
- Şarjı yapan kullanıcı
- Kullanıcının bağlı olduğu daire
- Şarj işleminin başlangıç ve bitiş zamanı
- Tüketilen enerji miktarı
- İşlem sırasında geçerli olan tarife
- Oluşan toplam tutar
Şarj istasyonunda kimin ne kadar elektrik kullandığı nasıl belirlenir?
Ortak şarj istasyonunda yapılan her işlemin bir kullanıcıyla ilişkilendirilmesi gerekir.
Kullanıcı şarj işlemini mobil uygulama üzerinden QR kod okutarak veya kendisine tanımlanan RFID kartı kullanarak başlatabilir. Sistem, işlemi başlatan kullanıcıyı ve kullanılan konnektörü kaydeder.
Şarj işlemi boyunca istasyondan gelen tüketim verileri takip edilir. İşlem sona erdiğinde toplam enerji miktarı belirlenir ve ilgili kullanıcı hesabına kaydedilir.
Örneğin:
- A dairesindeki kullanıcı 36 kWh enerji tüketmiş olabilir.
- B dairesindeki kullanıcı aynı dönem içerisinde 82 kWh tüketmiş olabilir.
- C dairesindeki kullanıcı ise istasyonu hiç kullanmamış olabilir.
Bu durumda her kullanıcı yalnızca kendi tüketimi üzerinden ücretlendirilebilir.
Şarj istasyonu elektrik ücreti nasıl hesaplanır?
Şarj işleminin maliyeti genellikle tüketilen enerji miktarının belirlenen birim fiyatla çarpılmasıyla hesaplanır.
Temel hesaplama aşağıdaki şekilde düşünülebilir:
Tüketilen enerji × şarj tarifesi = kullanıcıya yansıtılacak tutar
Örneğin bir kullanıcı 40 kWh enerji tüketmiş ve site yönetimi tarafından şarj tarifesi 8 TL/kWh olarak belirlenmişse:
40 kWh × 8 TL = 320 TL
Bu durumda ilgili kullanıcının şarj işlemi için oluşan tutar 320 TL olur.
Ancak uygulanacak tarife yalnızca elektrik tedarik bedelinden oluşmak zorunda değildir. Site veya işletme yönetimi, kendi maliyet yapısına göre farklı unsurları da değerlendirebilir.
Şarj tarifesi belirlenirken hangi giderler dikkate alınabilir?
Apartman veya site yönetimi şarj tarifesini oluştururken toplam işletme maliyetini değerlendirmelidir.
Tarife belirlenirken dikkate alınabilecek başlıca kalemler şunlardır:
- Elektrik enerjisinin birim maliyeti
- Dağıtım ve ilgili enerji giderleri
- Şarj istasyonunun bakım maliyetleri
- Yazılım ve şarj yönetim sistemi giderleri
- İnternet veya iletişim altyapısı giderleri
- İstasyon kurulum yatırımının geri ödeme planı
- Ortak alan işletme ve yönetim giderleri
Site yönetimi yalnızca elektrik maliyetini kullanıcıya yansıtmayı tercih edebilir. Alternatif olarak bakım ve işletme giderlerini de içeren daha kapsamlı bir tarife oluşturabilir.
Burada önemli olan, uygulanacak ücretlendirme modelinin kullanıcılara açık biçimde bildirilmesi ve tüm şarj işlemlerinde tutarlı şekilde uygulanmasıdır.
Tek bir şarj tarifesi mi kullanılmalıdır?
Her site veya apartmanın kullanım modeli farklı olabilir. Bu nedenle tüm projelerde aynı tarifenin kullanılması gerekmez.
Yönetim ihtiyaçlarına göre farklı ücretlendirme modelleri oluşturulabilir.
Sabit enerji tarifesi
Tüm kullanıcılar için tek bir kWh fiyatı uygulanır. Kullanıcı ne kadar enerji tüketirse o miktar üzerinden ücretlendirilir.
Bu yöntem basit, anlaşılır ve yönetimi kolay bir modeldir.
Kullanıcı grubuna göre tarife
Apartman sakini, kiracı, çalışan veya misafir kullanıcılar için farklı tarifeler belirlenebilir.
Örneğin site sakinlerine daha düşük, misafir araçlara daha yüksek bir tarife uygulanabilir.
Zamana göre değişen tarife
İhtiyaca göre günün farklı saatlerinde farklı ücretlendirme modelleri uygulanabilir. Elektrik maliyetlerinin veya şarj talebinin değiştiği yapılarda bu yaklaşım değerlendirilebilir.
Ücretsiz kullanım modeli
Bazı şirketler veya siteler, belirli kullanıcı gruplarına ücretsiz şarj hizmeti sunabilir.
Ücretsiz kullanımda bile tüketimlerin kullanıcı bazında takip edilmesi önemlidir. Bu sayede toplam enerji gideri, kullanıcı yoğunluğu ve gelecekte ihtiyaç duyulabilecek istasyon kapasitesi ölçülebilir.
Şarj gideri daireye mi, kullanıcıya mı yansıtılmalıdır?
Bu karar apartman veya site yönetiminin işleyişine göre değişebilir.
Bazı yapılarda şarj borcu doğrudan kullanıcı hesabına kaydedilir. Bazı yapılarda ise kullanıcı ilgili daireyle eşleştirilir ve oluşan borç dairenin cari hesabında takip edilir.
Daire bazlı takip şu durumlarda avantaj sağlayabilir:
- Aidat ve ortak gider süreçlerinin daire üzerinden yürütülmesi
- Aynı dairede birden fazla kullanıcı bulunması
- Toplu dönem raporu hazırlanması
- Yönetim sistemine daire bazlı veri aktarılması
Kullanıcı bazlı takip ise aynı dairede birden fazla elektrikli araç kullanıcısının bulunması durumunda daha ayrıntılı raporlama sağlar.
En sağlıklı yapı, şarj işlemini kullanıcıyla ilişkilendirirken aynı zamanda kullanıcının bağlı olduğu daireyi de kaydetmektir.
Şarj borçları nasıl oluşturulur?
Kullanıcının gerçekleştirdiği şarj işlemleri kayıt altına alındıktan sonra bu işlemler belirli dönemler altında borçlandırılabilir.
Örneğin aylık dönem kullanan bir sitede:
- Ay boyunca yapılan tüm şarj işlemleri kaydedilir.
- Her işlemin enerji tüketimi ve tutarı hesaplanır.
- Dönem sonunda kullanıcı veya daire bazlı borç oluşturulur.
- Yönetim borçları kontrol eder ve kesinleştirir.
- Tahsilatlar ilgili kullanıcı veya daire hesabına işlenir.
Bu yöntem sayesinde site yönetimi her şarj işlemi için ayrı ayrı manuel hesap yapmak zorunda kalmaz.
Tahsilat süreci nasıl yönetilir?
Şarj giderinin doğru hesaplanması kadar tahsilatın düzenli takip edilmesi de önemlidir.
Site yönetimi aşağıdaki bilgileri takip edebilmelidir:
- Toplam oluşan şarj borcu
- Kullanıcı veya daire bazlı borç durumu
- Ödenen tutarlar
- Bekleyen tahsilatlar
- Tahsilat tarihi ve ödeme açıklaması
- Dönemsel borç ve ödeme hareketleri
Tahsilat elden, banka transferiyle veya site yönetiminin kullandığı ödeme modeline göre gerçekleştirilebilir.
Ödeme alındığında ilgili borcun ödendi olarak işaretlenmesi ve tahsilat hareketinin kaydedilmesi, ileride oluşabilecek anlaşmazlıkların önüne geçer.
Cüzdan sistemi nasıl kullanılabilir?
Bazı ortak şarj kullanım modellerinde kullanıcılar önceden bakiye yükleyerek şarj hizmetinden yararlanabilir.
Kullanıcı mobil uygulama üzerinden cüzdan bakiyesini görüntüleyebilir ve bakiye yükleme talebi oluşturabilir. Yönetim, yapılan yükleme talebini kontrol ederek onaylayabilir veya reddedebilir.
Cüzdan modeli şu avantajları sağlayabilir:
- Kullanıcının harcamasını önceden kontrol etmesi
- Yönetimin tahsilat riskini azaltması
- Küçük tutarlı işlemlerin toplu bakiye üzerinden yönetilmesi
- Kullanıcıya güncel bakiye bilgisinin sunulması
Cüzdan kullanımı zorunlu değildir. Site yönetimi kendi işleyişine göre borçlandırma veya ön ödemeli kullanım modellerinden birini tercih edebilir.
Kullanıcı kendi tüketimini ve borcunu görebilir mi?
Ortak şarj sisteminde şeffaflığın sağlanması için kullanıcının kendi işlemlerine erişebilmesi önemlidir.
Mobil uygulama üzerinden kullanıcılar:
- Geçmiş şarj işlemlerini görüntüleyebilir.
- Her işlemde tüketilen enerji miktarını inceleyebilir.
- Şarj süresi ve maliyet bilgisine ulaşabilir.
- Dönemlere göre oluşan borçlarını görebilir.
- Ödeme ve borç detaylarını kontrol edebilir.
- Cüzdan kullanılıyorsa mevcut bakiyesini görüntüleyebilir.
Bu sayede kullanıcı, kendisine yansıtılan tutarın hangi şarj işlemlerinden oluştuğunu kolayca anlayabilir.
Site yönetimi hangi raporları alabilir?
Şarj istasyonu verilerinin raporlanması, yalnızca tahsilat için değil, yatırım ve kapasite planlaması için de önemlidir.
Site yönetimi aşağıdaki raporlardan yararlanabilir:
- Kullanıcı bazlı enerji tüketim raporu
- Daire bazlı borç raporu
- Tarih aralığına göre şarj işlemleri
- Dönem borç ve tahsilat özeti
- Kullanıcı cari hesap dökümü
- Ödenen ve bekleyen borçlar
- İstasyon bazlı toplam tüketim
- Toplam enerji maliyeti
Bu veriler sayesinde yönetim, istasyonların ne kadar yoğun kullanıldığını görebilir ve yeni bir şarj istasyonu yatırımına ihtiyaç olup olmadığını değerlendirebilir.
Örnek elektrik gideri paylaşım senaryosu
60 daireli bir sitede iki adet ortak şarj istasyonu bulunduğunu düşünelim.
Ay içerisinde dört kullanıcı şarj istasyonlarını kullanmış olsun:
- Birinci kullanıcı: 45 kWh
- İkinci kullanıcı: 80 kWh
- Üçüncü kullanıcı: 25 kWh
- Dördüncü kullanıcı: 100 kWh
Bu kullanıcıların toplam tüketimi 250 kWh olur.
Site yönetiminin belirlediği şarj tarifesi 8 TL/kWh ise kullanıcıların borçları şu şekilde hesaplanabilir:
- Birinci kullanıcı: 45 × 8 = 360 TL
- İkinci kullanıcı: 80 × 8 = 640 TL
- Üçüncü kullanıcı: 25 × 8 = 200 TL
- Dördüncü kullanıcı: 100 × 8 = 800 TL
Toplam tahakkuk 2.000 TL olur.
İstasyonu kullanmayan diğer dairelere herhangi bir şarj tüketimi yansıtılmaz. Böylece elektrik gideri gerçek kullanıma göre dağıtılmış olur.
Manuel takip neden yeterli olmayabilir?
Az sayıda kullanıcı bulunan bir apartmanda ilk aşamada şarj işlemleri elektronik tablo veya sayaç notlarıyla takip edilmeye çalışılabilir.
Ancak kullanıcı ve işlem sayısı arttıkça manuel takip zorlaşır.
Manuel süreçlerde aşağıdaki sorunlar ortaya çıkabilir:
- Şarj işleminin hangi kullanıcıya ait olduğunun karışması
- Sayaç değerlerinin yanlış okunması
- Enerji tüketiminin eksik kaydedilmesi
- Tarife değişikliklerinin işlemlere yanlış uygulanması
- Borç ve tahsilat kayıtlarının uyuşmaması
- Kullanıcılara detaylı açıklama sunulamaması
- Dönem sonlarında yoğun manuel çalışma oluşması
Şarj yönetim platformu, istasyondan gelen verileri kullanıcı hesaplarıyla eşleştirerek bu süreçleri daha düzenli ve denetlenebilir hale getirir.
Elektrik gideri paylaşımında dikkat edilmesi gerekenler
Tarife açık şekilde belirlenmelidir
Kullanıcılar şarj işlemi öncesinde veya sonrasında hangi birim fiyatın uygulandığını görebilmelidir.
Her işlem kullanıcıyla eşleştirilmelidir
Kimliği belirlenmeyen veya yetkisiz işlemler, elektrik giderinin doğru kişiye yansıtılmasını zorlaştırır.
Tüketim verileri saklanmalıdır
Şarj başlangıç ve bitiş bilgileri, enerji miktarı ve oluşan tutar işlem geçmişinde tutulmalıdır.
Tarife değişiklikleri geçmiş işlemleri etkilememelidir
Yeni tarife yalnızca geçerli olduğu tarihten sonraki işlemlere uygulanmalıdır. Önceki şarj işlemlerinin maliyetleri sonradan değiştirilmemelidir.
Tahsilatlar kayıt altına alınmalıdır
Yapılan her ödeme ilgili borç ve kullanıcıyla eşleştirilmelidir.
Kullanıcılar kendi verilerine erişebilmelidir
Kullanıcının kendi tüketimini ve borcunu görebilmesi, site yönetimiyle yaşanabilecek anlaşmazlıkları azaltır.
Qumpas ile şarj gideri ve tahsilat yönetimi
Qumpas, apartman ve sitelerde ortak şarj istasyonu kullanımını kullanıcı ve daire bazında takip etmeye yardımcı olan bir şarj yönetim platformudur.
Qumpas ile site yönetimleri:
- Daireleri ve sakinleri sisteme tanımlayabilir.
- Kullanıcıları mobil hesap veya RFID kartla yetkilendirebilir.
- Her şarj işlemini ilgili kullanıcıyla eşleştirebilir.
- Tüketilen enerji ve oluşan maliyeti görüntüleyebilir.
- Şarj tarifeleri oluşturabilir.
- Dönemsel borç ve tahakkuk süreçlerini yönetebilir.
- Tahsilatları kayıt altına alabilir.
- Kullanıcı ve daire bazlı cari hareketleri inceleyebilir.
- Cüzdan yükleme taleplerini onaylayabilir veya reddedebilir.
- Dönem ve işlem raporları oluşturabilir.
Kullanıcılar ise Qumpas mobil uygulaması üzerinden kendi şarj geçmişlerini, tüketimlerini, borçlarını, dönem detaylarını ve varsa cüzdan bakiyelerini görüntüleyebilir.
Böylece ortak şarj istasyonu elektrik gideri tüm apartmana eşit şekilde dağıtılmak yerine, gerçek kullanıcılara şeffaf ve takip edilebilir biçimde yansıtılabilir.
Sık sorulan sorular
Şarj istasyonu ortak sayaca bağlıysa gider tüm dairelere mi dağıtılır?
Kullanıcı bazlı bir şarj yönetim sistemi bulunuyorsa her kullanıcının tüketimi ayrı hesaplanabilir. Böylece giderin tamamının tüm dairelere eşit dağıtılması gerekmez.
Kimin ne kadar enerji kullandığı görülebilir mi?
Evet. Şarj işlemi kullanıcıyla ilişkilendirildiğinde tüketilen enerji, işlem süresi ve oluşan maliyet kullanıcı bazında takip edilebilir.
Site yönetimi şarj tarifesini belirleyebilir mi?
Evet. Yönetim, elektrik ve işletme maliyetlerini dikkate alarak uygun bir şarj tarifesi oluşturabilir.
Şarj gideri aidata eklenebilir mi?
Site yönetiminin kullandığı muhasebe ve tahsilat modeline göre şarj borçları daire hesabında takip edilebilir ve dönemsel gider süreçlerine dahil edilebilir.
Kullanıcı kendisine yansıtılan tutarı görebilir mi?
Evet. Kullanıcı mobil uygulama üzerinden şarj geçmişini, tüketilen enerji miktarını, maliyeti ve borç detaylarını inceleyebilir.
Ön ödemeli kullanım mümkün mü?
Cüzdan özelliği kullanılan yapılarda kullanıcılar bakiye yükleme talebi oluşturabilir ve onaylanan bakiye üzerinden kullanım modeli uygulanabilir.
İstasyonu kullanmayan dairelerden ücret alınır mı?
Kullanıcı bazlı tüketim modelinde yalnızca şarj işlemi gerçekleştiren kullanıcı veya daireler borçlandırılabilir. Ortak yatırım ve sabit işletme giderlerinin nasıl paylaşılacağı ise site yönetiminin belirleyeceği modele bağlıdır.
Şarj giderlerini gerçek kullanıma göre yönetin
Apartman ve sitelerde ortak şarj istasyonu kurulurken yalnızca elektrik bağlantısı ve cihaz seçimi düşünülmemelidir.
Tüketimin kullanıcı bazında ölçülmesi, doğru tarifenin uygulanması, borçların oluşturulması, tahsilatların takip edilmesi ve kullanıcılara şeffaf bilgi sunulması sistemin sürdürülebilirliği açısından önemlidir.
Qumpas ile ortak şarj istasyonlarınızın tüketim, tarife, borç ve tahsilat süreçlerini tek merkezden yönetebilir; her kullanıcının yalnızca kendi gerçekleştirdiği şarj işlemleri üzerinden takip edilmesini sağlayabilirsiniz.
Apartmanınız veya siteniz için kullanıcı bazlı şarj ve ücretlendirme modeli oluşturmak üzere Qumpas ile iletişime geçin.