Şirket filolarında elektrikli araç kullanımının artması, yakıt giderlerinin yerini enerji ve şarj maliyetlerinin almasını sağlıyor. Ancak elektrikli araçlara geçiş, filo yöneticileri açısından yeni bir takip ihtiyacını da beraberinde getiriyor.
Hangi araç ne kadar enerji tüketti? Şarj işlemini hangi sürücü gerçekleştirdi? Araç hangi istasyonda ve ne kadar süre şarj oldu? Oluşan toplam maliyet nedir?
Bu soruların cevaplanabilmesi için yalnızca elektrik faturasını incelemek yeterli değildir. Şarj işlemlerinin araç, sürücü, istasyon ve zaman bilgileriyle birlikte kaydedilmesi gerekir.
Doğru bir filo şarj yönetim sistemi sayesinde elektrikli araçların şarj tüketimleri ayrı ayrı takip edilebilir, toplam enerji maliyeti raporlanabilir ve şarj istasyonları merkezi olarak yönetilebilir.
Filo şarj yönetimi nedir?
Filo şarj yönetimi, bir işletmeye ait elektrikli araçların şarj işlemlerinin merkezi bir sistem üzerinden takip ve kontrol edilmesidir.
Bu süreç yalnızca araçların bataryalarının doldurulmasını değil, şarj operasyonunun tamamını kapsar:
- Araçların sisteme tanımlanması
- Sürücülerin araçlarla eşleştirilmesi
- Şarj istasyonlarının izlenmesi
- Kullanıcıların yetkilendirilmesi
- Şarj işlemlerinin araç ve sürücüyle ilişkilendirilmesi
- Tüketilen enerjinin ölçülmesi
- Şarj maliyetlerinin hesaplanması
- Aktif şarjların canlı olarak takip edilmesi
- İstasyonlara uzaktan müdahale edilmesi
- Toplam şarj gücünün yönetilmesi
- Araç, sürücü ve istasyon bazlı raporların oluşturulması
Bu bilgilerin aynı yapı içerisinde toplanması, filo yöneticisinin toplam enerji giderini ve operasyonel verimliliği daha net biçimde görmesini sağlar.
Elektrikli araç filolarında yalnızca toplam elektrik tüketimini görmek neden yeterli değildir?
Şirket otoparkındaki şarj istasyonları ortak elektrik sayacına bağlıysa, elektrik faturasında genellikle yalnızca toplam tüketim görülür.
Toplam tüketim, filo maliyetini genel olarak gösterebilir. Ancak şu sorulara cevap vermez:
- Enerjiyi hangi araç tüketti?
- Aracı hangi sürücü kullandı?
- Araç kaç defa şarj edildi?
- Şarj işlemleri hangi saatlerde yapıldı?
- Hangi araç diğerlerinden daha fazla enerji tüketiyor?
- Hangi istasyon daha yoğun kullanılıyor?
- Şarj işlemi ne kadar sürdü?
- Belirli bir araca ait aylık enerji maliyeti nedir?
Bu bilgiler olmadan araçların gerçek kullanım maliyetini belirlemek ve filonun şarj operasyonunu geliştirmek zorlaşır.
Araçlar ve sürücüler sisteme nasıl tanımlanır?
Filo kullanım modelinde araçlar sistem içerisindeki temel birimler olarak tanımlanabilir. Her araca plaka, açıklama veya işletmenin kullandığı dahili araç kodu üzerinden kayıt oluşturulabilir.
Sürücüler ise ilgili araçlarla eşleştirilebilir.
Bu yapı sayesinde:
- Her araç ayrı olarak takip edilebilir.
- Araca bir veya birden fazla sürücü atanabilir.
- Araç için birincil sürücü belirlenebilir.
- Sürücü değişiklikleri yönetilebilir.
- Aktif ve pasif sürücüler ayrılabilir.
- Şarj işlemleri araç ve sürücü bilgileriyle birlikte kaydedilebilir.
Özellikle vardiyalı çalışma, havuz araçları veya aynı aracın birden fazla personel tarafından kullanıldığı filolarda bu ilişkilendirme önemlidir.
Aynı aracı birden fazla sürücü kullanıyorsa ne olur?
Şirket filolarında bir araç her zaman tek bir sürücüye tahsis edilmeyebilir. Aynı araç farklı günlerde veya vardiyalarda farklı çalışanlar tarafından kullanılabilir.
Bu durumda yalnızca araç bazlı takip yapmak, şarj işlemini kimin gerçekleştirdiğini göstermeyebilir.
Sürücülerin ayrıca tanımlandığı bir sistemde:
- Aynı araca birden fazla sürücü atanabilir.
- Birincil sürücü belirlenebilir.
- Şarj işlemini başlatan kişi kayıt altına alınabilir.
- Sürücü değişiklikleri yönetilebilir.
- Araç ve sürücü bazlı raporlar birlikte incelenebilir.
Böylece işletme hem aracın toplam tüketimini hem de işlemi gerçekleştiren kullanıcıyı görebilir.
Sürücüler şarj istasyonunu nasıl kullanır?
Filo sürücüleri, işletmenin belirlediği kullanım modeline göre mobil uygulama veya RFID kart üzerinden yetkilendirilebilir.
Mobil uygulama ve QR kod kullanımı
Sürücü mobil uygulamaya giriş yaptıktan sonra istasyon üzerindeki QR kodu tarayabilir. Sistem istasyonu ve konnektörü tanır, sürücünün kullanım yetkisini kontrol eder ve şarj işlemini başlatır.
Sürücü aktif şarj sırasında:
- Geçen süreyi
- Tüketilen enerjiyi
- Şarj durumunu
- Oluşan maliyeti
- Kullanılan istasyonu
mobil uygulama üzerinden görüntüleyebilir.
RFID kart kullanımı
Sürücülere veya araçlara RFID kart tanımlanabilir. Kart istasyona okutulduğunda şarj işlemi yetkilendirilmiş kullanıcıyla ilişkilendirilir.
RFID kart:
- Belirli bir sürücüye atanabilir.
- Aktif veya pasif hale getirilebilir.
- Kayıp olarak işaretlenebilir.
- Başka bir kullanıcıya yeniden atanabilir.
- Gerçekleştirilen şarj işlemleriyle ilişkilendirilebilir.
Mobil uygulama ve RFID kullanımının birlikte sunulması, farklı operasyon modellerine uyum sağlar.
Şarj işlemi araçla nasıl ilişkilendirilir?
Şarj işlemi başlatılırken aktif araç veya sürücü bilgisi sistemde belirlenebilir. İşlem başladığında kullanılan istasyon, konnektör, kullanıcı ve araç bilgileri kayıt altına alınır.
Şarj tamamlandığında aşağıdaki veriler işlem geçmişine eklenebilir:
- Araç bilgisi
- Sürücü bilgisi
- İstasyon ve konnektör
- Şarj başlangıç zamanı
- Şarj bitiş zamanı
- Toplam şarj süresi
- Tüketilen enerji miktarı
- Uygulanan tarife
- Oluşan maliyet
- İşlem durumu
Bu sayede elektrik faturasındaki toplam tüketim, araç ve işlem detaylarına ayrılabilir.
Filo aracının şarj maliyeti nasıl hesaplanır?
Şarj maliyeti temel olarak tüketilen enerji miktarı ile geçerli enerji tarifesinin çarpılmasıyla hesaplanabilir.
Tüketilen enerji × birim şarj tarifesi = şarj maliyeti
Örneğin bir filo aracı ay içerisinde toplam 180 kWh enerji tüketmiş ve işletmenin şarj maliyeti 8 TL/kWh olarak belirlenmişse:
180 kWh × 8 TL = 1.440 TL
Bu tutar, ilgili aracın aylık şarj gideri olarak değerlendirilebilir.
Tarife oluşturulurken şu giderler dikkate alınabilir:
- Elektrik birim maliyeti
- Dağıtım ve enerji giderleri
- Şarj istasyonu bakım maliyetleri
- Yazılım ve yönetim platformu maliyetleri
- İletişim ve internet giderleri
- Kurulum yatırımının amortismanı
- İşletme tarafından belirlenen diğer giderler
Araç bazlı şarj maliyetinin bilinmesi neden önemlidir?
Araç bazlı enerji tüketimi, filodaki araçların toplam sahip olma ve kullanım maliyetinin daha doğru hesaplanmasına yardımcı olur.
Bu veriler sayesinde işletme:
- Her aracın aylık enerji maliyetini görebilir.
- Benzer araçlar arasında tüketim karşılaştırması yapabilir.
- Beklenenden fazla enerji tüketen araçları inceleyebilir.
- Şarj alışkanlıklarını analiz edebilir.
- Elektrikli ve içten yanmalı araç maliyetlerini karşılaştırabilir.
- Araç yenileme kararlarında gerçek kullanım verilerinden yararlanabilir.
- Müşteri veya proje bazlı araç maliyetlerini dağıtabilir.
Toplam elektrik faturası bu karşılaştırmalar için yeterli ayrıntıyı sağlamaz. Her işlemin araçla ilişkilendirilmesi gerekir.
Aktif şarj işlemleri canlı takip edilebilir mi?
Filo yöneticileri, işletme sahasında devam eden şarj işlemlerini merkezi panel üzerinden takip edebilir.
Canlı izleme ekranında:
- Şarj olan araçlar
- İşlemi başlatan sürücüler
- Kullanılan istasyonlar
- Aktif konnektörler
- Şarj süresi
- Tüketilen enerji
- İşlem durumu
görüntülenebilir.
Bu özellik, özellikle vardiya öncesinde araçların şarja bağlanıp bağlanmadığının veya işlemlerin sorunsuz devam edip etmediğinin kontrol edilmesini kolaylaştırır.
Şarj işlemi uzaktan durdurulabilir mi?
Uyumlu şarj istasyonlarında yetkili yöneticiler şarj işlemlerine uzaktan müdahale edebilir.
Yönetim paneli üzerinden:
- Şarj işlemi uzaktan başlatılabilir.
- Aktif şarj uzaktan durdurulabilir.
- İstasyon yeniden başlatılabilir.
- Şarj gücü veya amper limiti uygulanabilir.
- İstasyon aktif veya pasif hale getirilebilir.
Örneğin bir araç planlanandan uzun süre istasyonu meşgul ediyorsa veya teknik bir sorun oluştuysa işlem uzaktan sonlandırılabilir.
Filo şarj istasyonlarının durumu nasıl izlenir?
Filo operasyonunun kesintiye uğramaması için istasyonların çevrim içi ve kullanılabilir durumda olması gerekir.
Merkezi yönetim ekranlarında:
- İstasyonun çevrim içi veya çevrim dışı durumu
- Konnektörlerin müsaitlik durumu
- Aktif şarj işlemleri
- Son bağlantı bilgileri
- Enerji ve güç verileri
- İstasyon işlem kayıtları
- Olası hata ve olay bilgileri
incelenebilir.
Böylece teknik ekip, çalışmayan veya iletişim sorunu yaşayan bir istasyonu daha hızlı tespit edebilir.
Birden fazla araç aynı anda şarj edildiğinde elektrik gücü nasıl yönetilir?
Filo otoparklarında çok sayıda aracın aynı anda şarja bağlanması, tesisin elektrik altyapısında yüksek güç talebi oluşturabilir.
Her istasyonun aynı anda maksimum güçte çalışması yerine istasyonlar yük dengeleme gruplarına alınabilir.
Yük dengeleme ile:
- İstasyon grubu için toplam kW sınırı belirlenebilir.
- Toplam tüketimin belirlenen sınırı aşması engellenebilir.
- Mevcut güç şarj olan araçlar arasında yönetilebilir.
- İstasyonlara güç veya amper limiti uygulanabilir.
- Yeni istasyonlar mevcut gruplara dahil edilebilir.
Örneğin filo şarj alanı için toplam 88 kW güç ayrılmışsa, aynı anda çalışan istasyonların toplam tüketimi bu sınır içerisinde yönetilebilir.
Bu sayede mevcut elektrik kapasitesi daha kontrollü kullanılabilir.
Şarj önceliği nasıl belirlenmelidir?
Filodaki her aracın aynı anda ve aynı hızda şarj edilmesi gerekmeyebilir.
Şarj planlamasında şu kriterler dikkate alınabilir:
- Aracın bir sonraki göreve çıkış zamanı
- Mevcut batarya seviyesi
- Günlük planlanan kilometre
- Aracın görev önceliği
- Gece boyunca otoparkta kalma süresi
- İstasyonun maksimum gücü
- Tesisin toplam kullanılabilir elektrik kapasitesi
Örneğin sabah erken saatte göreve çıkacak bir araç, gece boyunca otoparkta kalacak başka bir araca göre öncelikli olarak şarj edilebilir.
Şarj yönetim sistemi, istasyonların güç limitlerinin ve aktif işlemlerin merkezi biçimde kontrol edilmesine yardımcı olur.
Filo yöneticisi hangi raporları kullanabilir?
Filo şarj raporları, maliyet takibinin yanı sıra araç ve istasyon planlamasında da kullanılabilir.
Yönetimin yararlanabileceği raporlar şunlardır:
- Araç bazlı enerji tüketimi
- Sürücü bazlı şarj işlemleri
- İstasyon bazlı işlem sayısı
- Tarih aralığına göre şarj işlemleri
- Araç bazlı toplam şarj maliyeti
- Toplam filo enerji tüketimi
- Aktif ve tamamlanan şarj işlemleri
- İstasyon kullanım yoğunluğu
- Dönemsel enerji ve maliyet özeti
Bu raporlar sayesinde filo yöneticisi hangi araçların ve istasyonların daha yoğun kullanıldığını görebilir.
Filo şarj verileri hangi kararlarda kullanılabilir?
Şarj verileri yalnızca geçmiş tüketimi göstermek için kullanılmaz. Gelecekteki filo ve altyapı kararlarına da katkı sağlar.
Toplanan veriler üzerinden şu konular değerlendirilebilir:
- Yeni şarj istasyonu ihtiyacı
- Mevcut istasyonların yeterliliği
- Araçların enerji verimliliği
- Vardiya ve şarj planlaması
- Tesisin elektrik kapasitesi
- Yük dengeleme ihtiyacı
- Filo büyüme planı
- Elektrikli araç yatırımının maliyet etkisi
Örneğin belirli saatlerde tüm istasyonların dolu olduğu görülüyorsa yeni bir istasyon yatırımı değerlendirilebilir. İstasyonlar uzun süre boş kalıyorsa mevcut kapasitenin yeterli olduğu sonucuna ulaşılabilir.
Evde şarj edilen filo araçlarının gideri nasıl takip edilir?
Bazı şirket araçları sürücüler tarafından evde şarj edilebilir. Bu durumda enerji tüketiminin şirket istasyonundan değil, çalışanın elektrik aboneliğinden gerçekleşmesi nedeniyle farklı bir takip modeli gerekir.
Evde şarj edilen araçlar için:
- Araçta veya şarj cihazında ölçülen tüketim
- Şarj işleminin tarih ve saat bilgisi
- Kullanılan enerji miktarı
- Geçerli elektrik tarifesi
- Çalışana yapılacak gider ödemesi
ayrı olarak değerlendirilmelidir.
Bu model, şirket sahasındaki ortak istasyon yönetiminden farklı olabilir. Ancak temel ihtiyaç yine şarj işleminin araç ve kullanıcıyla ilişkilendirilmesidir.
Manuel filo şarj takibi neden yetersiz kalabilir?
Az sayıda elektrikli araç bulunan filolarda ilk aşamada şarj tüketimleri elektronik tablolar veya elektrik faturaları üzerinden takip edilmeye çalışılabilir.
Araç ve sürücü sayısı arttıkça manuel takipte şu sorunlar ortaya çıkabilir:
- Şarj işleminin hangi araca ait olduğunun karışması
- Sürücü bilgisinin eksik kalması
- Enerji tüketimlerinin yanlış kaydedilmesi
- Araç maliyetlerinin doğru hesaplanamaması
- İstasyon arızalarının geç fark edilmesi
- Vardiya öncesi araçların şarj durumunun bilinmemesi
- Toplam elektrik tüketiminin araçlara dağıtılamaması
- Rapor hazırlama süresinin uzaması
Merkezi filo şarj yönetimi, istasyonlardan gelen verileri araç ve sürücü kayıtlarıyla eşleştirerek bu süreci daha düzenli hale getirir.
Örnek filo şarj yönetimi senaryosu
Bir işletmenin 30 elektrikli araçtan oluşan bir filosu ve şirket otoparkında 10 adet AC şarj istasyonu bulunduğunu düşünelim.
Araçlar vardiyalı biçimde kullanılıyor ve bazı araçlara birden fazla sürücü atanıyor.
Şarj süreci şu şekilde yönetilebilir:
- Araçlar plaka veya filo numarasıyla sisteme tanımlanır.
- Sürücüler araçlarla eşleştirilir.
- Sürücülere mobil kullanıcı hesabı veya RFID kart atanır.
- Sürücü şarj işlemini QR kod veya kartla başlatır.
- İşlem araç ve sürücü bilgileriyle kaydedilir.
- Tüketilen enerji ve maliyet hesaplanır.
- Filo yöneticisi aktif işlemleri canlı takip eder.
- İstasyonların toplam gücü yük dengeleme ile sınırlandırılır.
- Ay sonunda araç ve sürücü bazlı raporlar oluşturulur.
- Yeni araç ve istasyon ihtiyacı kullanım verilerine göre değerlendirilir.
Böylece toplam elektrik faturası, araç ve sürücü bazında anlamlı verilere dönüştürülebilir.
Filo şarj sistemi oluşturulurken nelere dikkat edilmelidir?
Araç ve sürücü yapısı doğru oluşturulmalıdır
Araçların tek sürücülü, çok sürücülü veya havuz aracı olarak kullanılması sistemde doğru biçimde modellenmelidir.
Her işlem yetkilendirilmiş kullanıcıyla başlatılmalıdır
QR kod, mobil uygulama veya RFID kart kullanılarak şarj işlemini gerçekleştiren kişi belirlenmelidir.
Elektrik kapasitesi değerlendirilmelidir
Aynı anda şarj olacak araç sayısı ve istasyonların toplam güç ihtiyacı uzman kişiler tarafından hesaplanmalıdır.
Yük dengeleme planlanmalıdır
Çok sayıda istasyonun bulunduğu tesislerde toplam gücün merkezi olarak yönetilmesi değerlendirilmelidir.
OCPP uyumlu istasyonlar tercih edilmelidir
OCPP desteği, istasyonların merkezi platform üzerinden takip ve kontrol edilmesini kolaylaştırır.
Raporlama ihtiyaçları önceden belirlenmelidir
Araç, sürücü, istasyon, proje veya departman bazında ihtiyaç duyulan raporlar proje başlangıcında tanımlanmalıdır.
Sistem büyümeye uygun olmalıdır
Yeni araçlar, sürücüler ve istasyonlar mevcut yapıya kolayca eklenebilmelidir.
Qumpas ile filo şarj yönetimi
Qumpas, şirket filolarının elektrikli araç şarj süreçlerini merkezi olarak yönetmesine yardımcı olan bir şarj yönetim platformudur.
Qumpas filo profiliyle:
- Araçlar sistemde ayrı birimler olarak tanımlanabilir.
- Araçlara birden fazla sürücü atanabilir.
- Birincil sürücü belirlenebilir.
- Sürücülere mobil kullanıcı hesabı veya RFID kart verilebilir.
- Şarj işlemleri araç ve sürücü bazında takip edilebilir.
- Aktif şarjlar canlı olarak görüntülenebilir.
- İstasyonlara uzaktan müdahale edilebilir.
- İşlem sırasında tüketilen enerji takip edilebilir.
- Şarj maliyetleri raporlanabilir.
- İstasyonlar yük dengeleme gruplarında yönetilebilir.
- Toplam kW ve amper sınırları uygulanabilir.
- Tarih aralığına göre işlem raporları oluşturulabilir.
Sürücüler Qumpas mobil uygulaması üzerinden istasyonları görüntüleyebilir, QR kodla şarj başlatabilir, aktif işlemlerini takip edebilir ve geçmiş şarj kayıtlarına ulaşabilir.
Böylece filo yöneticileri yalnızca toplam elektrik tüketimini değil, her araç ve sürücünün şarj operasyonunu ayrı ayrı izleyebilir.
Sık sorulan sorular
Her araç ayrı ayrı takip edilebilir mi?
Evet. Araçlar ayrı birimler olarak tanımlanabilir ve şarj işlemleri ilgili araçla ilişkilendirilebilir.
Bir araca birden fazla sürücü atanabilir mi?
Evet. Aynı araca birden fazla sürücü atanabilir ve sürücülerden biri birincil sürücü olarak belirlenebilir.
Şarj işlemini hangi sürücünün yaptığı görülebilir mi?
İşlem mobil hesap veya RFID kartla başlatıldığında yetkilendirilmiş kullanıcı bilgisi kayıt altına alınabilir.
Araç bazlı enerji maliyeti hesaplanabilir mi?
Evet. Araçla ilişkilendirilen şarj işlemlerindeki enerji tüketimleri ve maliyetler dönemsel olarak raporlanabilir.
Filo yöneticisi aktif şarjları görebilir mi?
Evet. Aktif şarj işlemleri, kullanılan istasyonlar ve tüketim bilgileri canlı izleme ekranından takip edilebilir.
Şarj işlemi uzaktan durdurulabilir mi?
Uyumlu istasyonlarda ve uygun yönetici yetkileriyle aktif işlem uzaktan durdurulabilir.
İstasyonların toplam elektrik gücü sınırlandırılabilir mi?
İstasyonlar yük dengeleme gruplarına alınabilir ve grup için toplam kW sınırı belirlenebilir.
Filoya yeni araç ve sürücüler eklenebilir mi?
Evet. Filo büyüdükçe yeni araçlar, sürücüler ve şarj istasyonları sisteme eklenebilir.
Filo şarj giderlerinizi araç ve sürücü bazında yönetin
Elektrikli araç filosunun enerji maliyetini doğru takip etmek için yalnızca toplam elektrik faturasını bilmek yeterli değildir.
Her şarj işleminin araç, sürücü, istasyon, enerji ve maliyet bilgileriyle birlikte kaydedilmesi gerekir.
Qumpas ile filo araçlarınızı ve sürücülerinizi tanımlayabilir, şarj işlemlerini canlı takip edebilir, enerji tüketimlerini raporlayabilir ve şarj istasyonlarınızı tek merkezden yönetebilirsiniz.
Elektrikli araç filonuz için uygun şarj yönetim modelini oluşturmak üzere Qumpas ile iletişime geçin.